SIRA CETVELİNE İTİRAZ SÜRESİ VE SIRA CETVELİNE İTİRAZ DAVASI

Sıra cetveli nedir, sıralama nasıl yapılır? Sıra cetveline itiraz davası nasıl açılır ve sıra cetveline itiraz süresi ne zamandır? Alacaklı haklarını korumak ve paylaştırmada öne geçmek için bilmeniz gereken detaylar, güncel Yargıtay kararları ışığındaki rehberimizde yer almaktadır.

İcra ve iflas hukuku süreçlerinde alacaklıların haklarını koruyan en kritik belgelerden biri olan sıra cetveli, özellikle borçlunun malvarlığının tüm borçları karşılamaya yetmediği durumlarda hayati önem taşır. Bir icra takibi sonucunda borçlunun malları satıldığında, elde edilen bedelin alacaklılar arasında hangi öncelikle paylaşılacağını gösteren bu liste, hem hak sahipliğini somutlaştırır hem de yargısal denetimin kapısını aralar. Bu yazımızda, sıra cetveline itiraz süresi, itiraz davası ve paylaştırma kuralları hakkında merak edilen tüm soruları, hukuki derinlikten ödün vermeden ama herkesin anlayabileceği bir dille ele alacağız.

SIRA CETVELİ NE ANLAMA GELİR?

Sıra cetveli, bir icra takibinde alacaklıların birden fazla olması ve icra dosyasındaki paranın bütün alacaklıların alacağını tamamen ödemeye yetmemesi durumunda icra dairesi tarafından alacaklıların belirli bir sıraya konulduğu resmi belgedir. Bu belge, paraya çevrilen bir malın satış bedelinin alacaklılar arasında nasıl dağıtılacağını gösteren bir yol haritası niteliğindedir.

Eğer tek bir alacaklı varsa veya satıştan elde edilen miktar tüm alacaklıların alacağını (anapara, faiz ve masraflar dahil) karşılamaya yetiyorsa sıra cetveli düzenlenmesine gerek duyulmaz. Ancak uygulamada genellikle borçlunun malvarlığı kısıtlı olduğundan, icra müdürü re’sen (kendiliğinden) bu cetveli hazırlar. Sıra cetveli kesinleşmeden icra müdürünün paraları paylaştırması kural olarak mümkün değildir.

SIRA CETVELİ SIRALAMA NASIL YAPILIR?

İcra müdürü sıra cetvelini hazırlarken alacakların niteliklerine göre İcra ve İflas Kanunu’nun 206. maddesinde öngörülen hiyerarşiyi esas alır. Bu sıralama rastgele değil, kanun koyucunun sosyal ve ekonomik önceliklerine göre belirlenmiştir. Genel olarak sıralama şu prensiplere dayanır:

• Takip Masrafları: Her şeyden önce, satış bedelinden tüm alacaklıları ilgilendiren haciz, muhafaza ve satış masrafları düşülür.
• Rehinli Alacaklar: Rehinle (ipotek veya taşınır rehni) teminat altına alınmış alacaklar, kural olarak satış bedelinden ilk sırada pay alır. Rehinli alacak, satış bedelinden öncelikle tahsil edilir ancak artan bir miktar kalırsa diğer alacaklılara sıra gelir.
• İmtiyazlı Alacaklar: Rehinli alacaklardan sonra kanunun imtiyaz tanıdığı borçlar gelir. Bunlar kendi içinde dört sıraya ayrılır:
  • Birinci Sıra: İşçi alacakları (ihbar ve kıdem tazminatları dahil) ve aile hukukundan doğan nafaka alacakları yer alır.
  • İkinci Sıra: Velayet ve vesayet nedeniyle borçlunun idaresine bırakılan mallardan doğan alacaklar.
  • Üçüncü Sıra: Özel kanunlarda imtiyazlı olduğu belirtilen alacaklar (Amme alacakları genellikle bu sıradadır).
  • Dördüncü Sıra: Diğer bütün imtiyazsız (adi) alacaklar.

AMME ALACAKLARI ÖNCELİKLİ MİDİR?

Kamu alacaklarının (vergi, resim, harç vb.) sıra cetvelindeki yeri oldukça tekniktir. 6183 Sayılı Kanun ve İİK 206. madde hükümleri uyarınca kamu alacaklarının rüçhan (öncelik) hakkı bulunur. Ancak bu öncelik sınırsız değildir:

1. Eşyanın Aynından Doğan Vergiler: Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV), Emlak Vergisi ve Gümrük Resmi gibi doğrudan o malın kendisinden doğan kamu alacakları, rehinli alacaklardan bile önce ödenir.
2. Genel Amme Alacakları: Gelir vergisi veya KDV gibi diğer amme alacakları, rehinli alacaklardan sonra ancak adi (imtiyazsız) alacaklardan önce (3. sırada) gelir.
3. Hacze İştirak Durumu: Amme alacağı, üçüncü şahıslar tarafından konulan bir hacze, mal paraya çevrilinceye kadar iştirak edebilir ve bu durumda ilk haciz sahibiyle satış bedelini garameten paylaşır.

SIRA CETVELİNDE GARAMETEN PAYLAŞTIRMA NASIL YAPILIR?

Garameten paylaştırma, satış tutarının aynı sıradaki veya aynı derecedeki alacaklıların toplam alacağını karşılamaya yetmediği durumlarda başvurulan oransal taksim yöntemidir. Garame usulünde hiçbir alacaklı tam ödeme alamaz, her alacaklı kendi alacağının toplam borca olan oranı kadar pay alır.

Örnek Formül: Net Satış Bedeli x (Bireysel Alacak Tutarı / Toplam Alacak Tutarı) = Alacaklının Alacağı Pay.

Örneğin, satıştan kalan net miktar 100.000 TL ise ve aynı sırada bekleyen iki alacaklıdan birinin 150.000 TL, diğerinin 50.000 TL alacağı varsa; toplam borç 200.000 TL olduğundan birinci alacaklı %75 (75.000 TL), ikinci alacaklı %25 (25.000 TL) pay alacaktır.

SIRA CETVELİNE İTİRAZ KAÇ GÜN?

Sıra cetveline karşı başvuru yolları için kanunda öngörülen süreler hak düşürücü niteliktedir ve kaçırılması durumunda itiraz hakkı sonsuza dek kaybolur.

• Haciz Yoluyla Takiplerde: Sıra cetvelinin alacaklıya tebliğinden itibaren 7 gündür. Bu süre tebliğ tarihini izleyen günden itibaren başlar.
• İflas Tasfiyesi Durumunda: İtiraz davası (kayıt kabul/terkin), sıra cetvelinin ilanından itibaren 15 gün içinde açılmalıdır.

Sıra cetveli tebliğ edilmeden sürenin işlemeye başlaması söz konusu değildir. Ancak alacaklı cetvelin içeriğini tebliğden önce öğrenmişse, tebliği beklemeden de şikayet veya dava yoluna gidebilir.

SIRA CETVELİNE ŞİKAYET YOLU: USULİ HATALARA KARŞI KOYMA

Sıra cetveline karşı iki farklı hukuki yol bulunur: Şikayet ve İtiraz Davası. Şikayet yolu, sıra cetvelinin içeriğine değil icra müdürünün sıra cetvelini düzenlerken takip hukuku kurallarına aykırı hareket ettiği iddiaları için kullanılır.

• Nedenleri: Tebligat usulsüzlükleri, ihalenin kesinleşmesinden önce cetvel düzenlenmesi gibi usule ilişkin hatalar şikayet konusudur.
• Görevli Mahkeme: İcra Mahkemesi‘dir.
• Sonuç: İcra mahkemesi cetvelini iptal edebilir ancak müdürün yerine geçerek yeni cetvel düzenlemez; müdüre cetveli nasıl düzeltmesi gerektiği konusunda yol gösterir. Şikayet sonucunda verilen karardan tüm alacaklılar etkilenir.

SIRA CETVELİNE İTİRAZ DAVASI: ALACAĞIN ESASINA YÖNELİK İTİRAZLAR

Eğer itirazınız icra müdürünün yaptığı usuli bir hataya değil de, başka bir alacaklının alacağının gerçekliği gibi sıra cetvelinin içeriğine ilişkin bir iddiaya dayanıyorsa, miktarına veya varlığına yönelikse açmanız gereken dava İİK m. 142’de düzenlenen “Sıra Cetveline İtiraz Davası”dır.

• Nedenleri: “Bu alacaklı aslında borçluyla arkadaştır, borç muvazaalıdır (danışıklıdır)”, “Alacaklı aslında parasını almıştır ama haksız yere sıraya girmiştir” veya “Alacak miktarı şişirilmiştir” gibi iddialar bu davanın konusudur.
• Görevli Mahkeme: Genel Mahkemeler (Asliye Hukuk veya uyuşmazlığın niteliğine göre Asliye Ticaret) görevlidir.
• Hukuki Yarar ve Sıfat: Bu davayı ancak kendisinden üst sırada yer alan bir alacaklıya itiraz eden ve bu sayede pay alabilecek olan alacaklı açabilir. Sıra cetveline itiraz davası borçluya karşı açılamaz; davalı her zaman sıra cetvelinde itiraz edilen alacaklıdır.
• Sonuç: Dava sonucundan sadece davayı açan alacaklı yararlanır. İtiraz edilen alacaklının payı, yargılama masrafları dahil edilerek davacıya ödenir.

SIRA CETVELİNE İTİRAZ EDİLMEZSE NE OLUR?

Belirlenen 7 günlük yasal süre içinde şikayet veya itiraz davası açılmazsa sıra cetveli kesinleşmiş sayılır. Bu durumun sonuçları şunlardır:

1. Paylaştırmaya Geçilir: İcra müdürü kesinleşen listeye göre alacaklıların paralarını öder.
2. Hak Kaybı: Alacaklılar daha sonra alacağın varlığına veya sırasına dair bir itiraz öne süremezler.
3. Aciz Belgesi: Alacağını tam alamayanlara talep halinde aciz belgesi düzenlenir.

Bu nedenle, sıra cetveli tebliğ edildiğinde bir avukat yardımıyla listenin ivedilikle kontrol edilmesi ve gerekirse derhal hukuki yollara başvurulması büyük önem arz eder.

SIRA CETVELİ NEREDE İLAN EDİLİR VE TEBLİĞ SÜREÇLERİ NASIL İŞLER?

Sıra cetvelinin birer sureti icra dairesi tarafından kural olarak tüm ilgililere (haciz ve rehin alacaklılarına) tebliğ edilir. İflas tasfiyesinde ise ilan süreçleri daha kritiktir. İflas dairesi sıra cetvelini ilan eder ve alacaklıların incelemesine sunar.

• Tebligatın Önemi: İtiraz süreleri, tebligatın yapıldığı (elektronik tebligatta ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonu) tarihten itibaren işlemeye başlar.
• Usulsüz Tebligat: Eğer tebligat usulsüz yapılmışsa şikayet yoluyla tebliğ tarihinin düzeltilmesi istenebilir.

SIRA CETVELİNE İTİRAZ DAVASINDA İSPAT YÜKÜ KİMDEDİR?

Sıra cetveline itiraz davalarında ispat yükü, hukukumuzdaki genel kuralın aksine yer değiştirir. Bir alacaklı başka bir alacaklının alacağına itiraz ettiğinde (özellikle muvazaa iddiasıyla); ispat yükü davalı alacaklıdadır.

Yani alacağına itiraz edilen kişi, borcun gerçek bir hukuki ilişkiye dayandığını, takipten önce düzenlenmiş fatura, banka kaydı veya ticari defter gibi kesin delillerle kanıtlamak zorundadır. Tek başına çek veya bono düzenlenmiş olması alacağın gerçekliğini ispatlamaya yetmez; çünkü bunlar her zaman (geriye dönük olarak) düzenlenebilir niteliktedir.

---

Sıra cetveli ve itiraz süreçleri telafisi imkansız hak kayıplarına yol açabilecek karmaşık süreçlerdir. Haklarınızı doğru mahkemede ve doğru sürede aramak için profesyonel hukuki destek almanız önemlidir.

---

SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

Sıra cetveli nedir ve neden düzenlenir?

Sıra cetveli, borçlunun satılan mallarından elde edilen paranın tüm alacaklıları tatmin etmediği durumlarda, paranın kimlere hangi sırayla ödeneceğini belirleyen resmi listedir.

Sıra cetveline itiraz süresi kaç gündür?

Haciz takiplerinde sıra cetvelinin tebliğinden itibaren 7 gün, iflas tasfiyesinde ise ilan tarihinden itibaren 15 gündür.

Sıra cetveline itiraz davası nerede açılır?

Hacizde sıra cetveline itiraz davası, takibin yapıldığı yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi’nde (alacağın türüne göre Asliye Ticaret de olabilir) açılır.

Sıra cetvelinde işçi alacakları kaçıncı sıradadır?

İşçi alacakları (kıdem, ihbar ve son bir yıllık ücretler) İİK 206. maddeye göre imtiyazlı alacakların 1. sırasında yer alır.

Rehinli alacaklılar her zaman ilk sırada mı yer alır?

Rehinli alacaklar kural olarak ilk sırada ödenir ancak takip masrafları ve malın aynından doğan vergiler rehinli alacaktan daha önceliklidir.

Amme alacakları öncelikli midir?

Evet, kamu alacakları kanuni imtiyazlıdır ve sıra cetvelinin 3. sırasında yer alır. Ancak eşyanın aynından doğan (MTV, Emlak Vergisi gibi) kamu alacakları en önceliklidir.

Sıra cetveline itiraz davasında ispat yükü kimdedir?

İspat yükü, alacağına itiraz edilen davalı alacaklıdadır. Alacağın gerçekliğini ve takipten önce doğduğunu kanıtlamak zorundadır.

Sıra cetveli kesinleşmeden para ödenir mi?

Kural olarak hayır. Ancak alacaklı bir bankadan kesin ve süresiz teminat mektubu sunarsa kendi payına düşen parayı sıra cetveli kesinleşmeden tahsil edebilir.

İcra müdürü sıra cetvelini yanlış hazırlarsa ne yapılabilir?

Bu durumda İcra Mahkemesi’ne 7 gün içinde “şikayet” yoluna başvurulmalıdır.

Sıra cetveline itiraz edilmezse ne olur?

Sıra cetveli kesinleşir ve paralar mevcut listeye göre dağıtılır. Daha sonra bu paylaşıma itiraz edilemez.

---

YARGITAY’IN EMSAL KARARLARI

Yargıtay Emsal Karar Özeti (23. HD., 2014/7241 E., 2014/5925 K.): Sıra cetveline itiraz davalarında davalı (husumet yöneltilen kişi), davacı alacaklıdan sıra itibarıyla önce olan ve pay ayrılan alacaklıdır. Borçluya karşı bu dava açılamaz; aksi halde pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmelidir.

Yargıtay Emsal Karar Özeti (12. HD., 2024/425 E., 2024/5445 K.): Taşınmazın usulüne uygun haczedilmesi için icra müdürlüğünün haciz kararı vermesi yeterlidir. Satış isteme süreleri (hak düşürücü süreler) tapu şerhi tarihinden değil, icra müdürlüğünün haciz kararı verdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.